वर्तमान डिजिटल युगमा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (Artificial Intelligence–AI) ले शिक्षण तथा सिकाइ प्रक्रियामा ठूलो परिवर्तन ल्याएको छ। आजका विद्यार्थीहरूका लागि एआई केवल एउटा नयाँ प्रविधि मात्र होइन, अध्ययनलाई अझ सहज, प्रभावकारी र सिर्जनात्मक बनाउने भरपर्दो सहायकका रूपमा विकसित भएको छ। कठिन विषयवस्तु बुझ्न, गृहकार्य गर्न, नोट तयार पार्न, भाषा सिक्न, प्रस्तुतीकरण बनाउन, अनुसन्धान गर्न तथा परीक्षा…

परिचय आजको डिजिटल युगमा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (Artificial Intelligence–AI) शिक्षण सिकाइको प्रभावकारी माध्यम बनेको छ। एआई टुलहरूको प्रयोगले शिक्षकलाई पाठ योजना तयार गर्न, प्रश्नपत्र निर्माण गर्न, मूल्याङ्कन गर्न, प्रस्तुतीकरण बनाउन, चित्र तथा भिडियो सिर्जना गर्न, अनुसन्धान गर्न तथा विद्यार्थीलाई व्यक्तिगत सिकाइ अनुभव प्रदान गर्न ठूलो सहयोग पुर्‍याएको छ। यदि शिक्षकले सही एआई टुलहरूको उचित प्रयोग गर्न…

परिचय आधुनिक शिक्षण प्रणालीमा केवल विषयवस्तुको ज्ञान मात्र पर्याप्त हुँदैन। शिक्षकले कक्षाकोठामा आइपर्न सक्ने विभिन्न परिस्थिति, समस्या समाधान, प्रविधिको प्रयोग तथा विद्यार्थीको सिकाइलाई प्रभावकारी बनाउने सीप पनि आवश्यक हुन्छ। यस्ता सीपहरूको विकासका लागि शिक्षक सिमुलेसन (Teacher Simulation) एक प्रभावकारी अभ्यासका रूपमा स्थापित हुँदै गएको छ। तर कतिपय शिक्षकले सिमुलेसनलाई केवल औपचारिकता वा रहरको विषय ठान्ने…

शिक्षक सरुवाका लागि आवश्यक फारम अनुसूची १७

परिचय शिक्षण सिकाइको आधुनिक अवधारणाले विद्यार्थीलाई केवल सैद्धान्तिक ज्ञान दिनुभन्दा पनि अनुभव, प्रयोग र खोजमार्फत सिकाइलाई प्रभावकारी बनाउन जोड दिएको छ। विशेषगरी गणितजस्तो विषय, जसलाई धेरै विद्यार्थीले कठिन र अमूर्त ठान्छन्, त्यसलाई सहज, रोचक र जीवनोपयोगी बनाउन Math Lab (गणित प्रयोगशाला) को भूमिका अत्यन्त महत्त्वपूर्ण हुँदै गएको छ। आजको डिजिटल तथा प्रविधिमैत्री युगमा Math Lab…

गणित शिक्षणमा सुधार गर्ने उपायहरू १. विद्यार्थी केन्द्रित शिक्षण विधि अपनाउने गणित विद्यालय शिक्षाको आधारभूत विषय हो। यसले तार्किक सोच, समस्या समाधान गर्ने क्षमता, विश्लेषणात्मक दृष्टिकोण तथा निर्णय गर्ने सीपको विकास गर्दछ। तर नेपाल लगायत विश्वका धेरै देशमा विद्यार्थीहरूले गणितलाई कठिन विषयका रूपमा लिने गरेका छन्। यसको प्रमुख कारण प्रभावकारी शिक्षण विधिको अभाव, अभ्यासमा कमी,…

शिक्षा कुनै पनि राष्ट्रको विकासको आधारशिला हो। नेपालको प्रत्येक वार्षिक बजेटले शिक्षा क्षेत्रलाई प्राथमिकतामा राख्ने प्रयास गरेको देखिन्छ। सरकारले विद्यालय शिक्षा, उच्च शिक्षा, प्राविधिक तथा व्यावसायिक शिक्षा, शिक्षक विकास, शैक्षिक पूर्वाधार तथा प्रविधिमैत्री शिक्षामा विभिन्न समयमा उल्लेखनीय लगानी गर्दै आएको छ। यद्यपि लगानीको प्रभावकारिता र गुणस्तरीय उपलब्धिका विषयमा अझै पनि बहस भइरहेको छ। शिक्षा क्षेत्रमा…

परिचय आन्तरिक मूल्याङ्कन (Internal Assessment) विद्यार्थीको सिकाइ प्रक्रियालाई निरन्तर रूपमा अवलोकन, मूल्याङ्कन र सुधार गर्ने प्रभावकारी माध्यम हो। विशेषगरी गणित विषयमा केवल अन्तिम परीक्षाले विद्यार्थीको वास्तविक क्षमता मापन गर्न सक्दैन। त्यसैले कक्षा सहभागिता, गृहकार्य, परियोजना कार्य, प्रस्तुतीकरण, समस्या समाधान, व्यवहारिक गतिविधि तथा नियमित परीक्षणलाई समेटेर आन्तरिक मूल्याङ्कन प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन गर्न आवश्यक हुन्छ। आन्तरिक मूल्याङ्कनको…

गणितलाई धेरै विद्यार्थीले कठिन विषयका रूपमा लिन्छन्। “म बाट गणित हुँदैन” भन्ने सोचले नै धेरै विद्यार्थीलाई सुरुदेखि नै पछाडि पारिदिन्छ। वास्तवमा, गणित कठिनभन्दा पनि नियमित अभ्यास, सही मार्गदर्शन र सकारात्मक सोच आवश्यक पर्ने विषय हो। विद्यार्थीहरू गणितसँग डराउनु वा असफल हुनुका केही प्रमुख कारणहरू निम्न छन्। १. आधारभूत अवधारणा कमजोर हुनु गणितका नयाँ पाठहरू पुराना…

परिचय शिक्षा मानव विकासको आधार हो, र शिक्षाका विभिन्न विषयमध्ये गणितलाई विशेष महत्त्व दिइन्छ। विज्ञान, प्रविधि, इन्जिनियरिङ, अर्थशास्त्र, वित्त, सूचना प्रविधि तथा दैनिक जीवनका अनगिन्ती कार्यमा गणितको प्रत्यक्ष प्रयोग हुन्छ। यति महत्त्वपूर्ण विषय भए पनि धेरै विद्यार्थीले गणितलाई कठिन, जटिल र डर लाग्ने विषयका रूपमा लिने गरेका छन्। के गणित साँच्चिकै कठिन विषय हो? वा…